حجتالاسلام محسن قاسمی، از مبلغان شهرستان آمل در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری با اشاره به وقایع تکانآور روزهای نخست ماه صفر و ابعاد تاریخی ورود اسرا به دمشق، اظهار داشت: ورود کاروان اهل بیت (ع) به دمشق، تنها یک جابهجایی جغرافیایی نبود، بلکه تلاقیگاه شدیدترین تضادهای انسانی بود؛ جایی که در یک سو، خاندان پیامبر خدا (ص) با جراحات جسمی و غم فقدان حرکت میکردند و در سوی دیگر، حکومت بنیامیه برای نمایش قدرت و تحقیر، شهر را به میدان جشن و شادی تبدیل کرده بود.
کارشناس دینی با بیان اینکه در منابع تاریخی همچون کتاب «کامل بهایی» توصیفاتی تکانآور از لحظات نخست ورود اسرا آمده است، افزود: اسیران آلالله (ع) سه روز در دروازه شهر شام نگاه داشته شدند تا آمادگیهای لازم برای برگزاری یک کارناوال سیاسی ـ اجتماعی فراهم شود. گزارشها حاکی از آن است که تمام شهر با زیورآلات و زینتهای رنگارنگ تزیین شد تا در تاریخ بیسابقهای از شادیِ توأم با جنایت، مردم را به تماشای اسرا دعوت کنند.
تضاد میان خضاب شادی و خون شهادت
وی گفت: بر اساس روایات منقول در «نفس المهموم»، استقبال مردم شام از این کاروان، نمادی از اوج بیرحمی و جهل اجتماعی آن دوران بود. هزاران نفر از مردان و زنان با دف و طبل و بوق به استقبال آمدند و هزاران جوان در حالی که لباسهای رنگارنگ پوشیده بودند، به رقص و شادی پرداختند. این تضاد شدید میان حال و روز اسیران اهل بیت(ع) و جشنهای جاری در دمشق، نشاندهنده تلاش بنیامیه برای عادیسازی جنایت کربلا و تبدیل غم به شادی در افکار عمومی شام بود.
اول صفر؛ عیدی برای جنایتکاران بنیامیه
مبلّغ شهرستان آمل با استناد به نقلقولی از مرحوم کفعمی در کتاب «المصباح» خاطرنشان کرد: در روز اول صفر، سر مبارک امام حسین(ع) وارد دمشق شد و نکته تکانآور این است که این روز را بنیامیه به عنوان یک «عید» جشن گرفتند. این حقیقت تلخ نشان میدهد که در نظام سیاسی آن زمان، پیروزی بر حق و به دست آوردن سرِ سیدالشهدا(ع)، دلیلی برای جشن و شادی حاکمان بود. برخی گزارشهای دیگر در آثار ابوریحان بیرونی نیز تأکید دارند که ورود سرهای شهدا به همراه اسرا دقیقاً در همین تاریخ اتفاق افتاده است.
مسیرهای احتمالی انتقال اسرا به دمشق
حجت الاسلام قاسمی در پاسخ به این پرسش که کاروان اسیران از کدام مسیر به دمشق منتقل شدند، سه احتمال اصلی را برشمرد و اظهار داشت: نخست، «راه بادیه» که کوتاهترین مسیر (حدود ۹۲۰ کیلومتر) است اما گذر از صحرای سخت «بادیة الشام» را میطلبد. دوم، «راه کنار رود فرات» با طول تقریبی ۱۱۹۰ تا ۱۳۳۰ کیلومتر که به دلیل دسترسی به آب و شهرها، برای کاروانهای بزرگ مناسبتر بود و در نهایت، «راه کنار رود دجله» با طول ۱۵۵۰ کیلومتر که طولانیترین مسیر محسوب میشد.
دلایل ترجیح «راه بادیه» توسط حکومت بنیامیه
کارشناس دینی در تحلیل مسیر ترجیحی، سه دلیل اساسی برای احتمال عبور اسرا از «راه بادیه» ارائه داد و گفت: اول اینکه در مسیرهای فرات و دجله، شهرهای متعددی وجود داشت و اگر اسرا از این مسیر میگذشتند، باید گزارشهای متعددی از مواجهه مردم آن شهرها با کاروان در منابع معتبر ثبت میشد، در حالی که چنین نقلهایی وجود ندارد و تنها در کوفه، کربلا و شام این گزارشها دیده میشود.
وی افزود: دوم اینکه، اعتراضات گستردهای که حتی از سوی برخی نزدیکان حکومت بنیامیه به شهادت امام حسین(ع) صورت گرفت، موجب گردید تا حاکمان از عبور اسرا از مسیرهای پرجمعیت و شهری خودداری کنند تا از هرگونه شورش یا همدلی مردمی جلوگیری نمایند.
مبلّغ شهرستان آمل تأکید کرد: سرعت در عملیاتهای حکومتی از اصول بنیامیه بود و گذر از کوتاهترین مسیر یعنی بادیه، با این اصل سازگارتر است؛ بنابراین، احتمال میرود کاروان اسیران در سختترین شرایط اقلیمی و در کوتاهترین زمان ممکن، از دل صحرا به سوی دمشق روانه شده باشند تا فشار روانی و جسمی بر اسرا افزون شود و در عین حال، کنترل امنیتی بر آنها حداکثر باشد.
نظر شما